08 December 2025
De Praktijkhavo: ontdekken, ontwerpen, doen!
Hoe verbind je havo-theorie met echte praktijk? Hoe bied je leerlingen de kans om hun talenten te ontdekken? Niet alleen achter een bureau, maar ook met hun hoofd én handen. Op het Twents Carmel College krijgt die vraag vorm in de Praktijkhavo, een programma waarin havo-leerlingen ontdekken hoe breed techniek en technologie kunnen zijn en hoe leuk leren wordt wanneer je het zelf mag ervaren.
Van kleinschalig experiment naar volwaardig programma
De Praktijkhavo ontstond enkele jaren geleden vanuit de wens om leerlingen beter voor te bereiden op het vervolgonderwijs én de praktijk. Met ondersteuning vanuit de technieksector en vanuit het hbo, groeide het uit tot een programma, dat nog steeds in ontwikkeling is, maar inmiddels voor alle havo 3-leerlingen beschikbaar is.
Projectleider Kim Koehorst vertelt: “We zagen dat leerlingen behoefte hadden aan betekenisvol leren en contextrijk onderwijs. Door ze kennis te laten maken met bedrijven, techniek en ontwerptrajecten, krijgen ze zicht op wat ze kunnen én waarvoor ze leren.”
Theorie en praktijk komen samen
Een belangrijk onderdeel van de Praktijkhavo is dat leerlingen niet alleen leren wat iets is, maar vooral hoe je het toepast. Ze doorlopen modules als Bouwen, Wonen & Interieur (BWI), Produceren, Installeren en Energie (PIE) en Mobiliteit & Transport (M&T). Derdejaars leerlingen bouwen bijvoorbeeld hun eigen houten schildersezel of ontwerpen technische onderdelen. Ze leren gereedschap gebruiken, samenwerken, plannen en presenteren.
Een derdejaars leerling zegt het zo: “Ik koos hiervoor omdat ik graag iets met mijn handen doe. Op de havo zit je veel achter een bureau, en dit geeft echt afwisseling. Het is leuk om iets te maken dat je daarna gewoon kunt gebruiken.”
Snipperuren geven ruimte
Omdat de Praktijkhavo in havo 3 bovenop het reguliere programma komt, mogen leerlingen wekelijks twee snipperuren inzetten om aan hun praktijkopdrachten te werken. Dit geeft lucht, zonder dat het ten koste gaat van belangrijke vakken. Een regeling die door leerlingen duidelijk wordt gewaardeerd.
Samenwerking met bedrijven en hbo
Alle modules bevatten een bedrijfscomponent: gastlessen, bedrijfsbezoeken of echte opdrachten vanuit de regio. Een bijzonder onderdeel is de samenwerking met Saxion Hogeschool, waar leerlingen bijvoorbeeld een hulpmiddel ontwerpen voor mensen in een rolstoel. Ze werken vanuit een echte opdrachtgever en presenteren hun ideeën bij Saxion.
Kim Koehorst: “Leerlingen doorlopen de ontwerpcyclus, bedenken oplossingen en bouwen een prototype. Dat sluit naadloos aan op het hbo.”
Hoe ervaren leerlingen de Praktijkhavo?
De reacties van leerlingen uit zowel havo 3 als havo 4 laten zien dat het programma aanspreekt, al zien ze ook kansen om verder te groeien. Uit gesprekken met leerlingen kwam vooral naar voren dat ze erg enthousiast zijn en het andere leerlingen absoluut aan zouden raden voor Praktijkhavo te kiezen.
Havo 3 – eerste ervaringen
- “Je werkt samen aan projecten. Het is minder theorie, meer doen. Dat maakt school leuker.”
- “We zitten op de Lyceumstraat veel met theorie, dus dit is een leuke afwisseling.”
- “Volgend jaar willen we doorgaan. Ik vind M&T leuker, mijn klasgenoot vindt BWI weer leuker. Er is in ieder geval genoeg variatie.”
Havo 4 – verdieping en keuzevak
Vierdejaars doen de Praktijkhavo als echt keuze-examenvak, wat het programma overzichtelijker maakt.
- “In de derde was het pittig omdat het bovenop andere vakken kwam. Nu is het een examenvak en dat werkt veel beter.”
- “Ik zou het echt aanraden: als je er qua cijfers goed voorstaat, doen! Je leert anders en het breekt je week.”
- “Het is jammer dat er weinig meiden meedoen, maar het hóeft echt niet alleen voor jongens te zijn.”
Hoewel deze leerlingen niet allemaal een technische vervolgopleiding kiezen, waarderen ze de manier van werken: “Ik ga straks een economische opleiding doen en sleutel thuis aan campers. Praktijkhavo past daar perfect tussen: minder theorie en iets wat gewoon leuk is om te doen.”
Voorbereid op de toekomst
De Praktijkhavo helpt leerlingen om bewuster te kiezen. Door opdrachten, bedrijfsbezoeken en samenwerking met Saxion krijgen ze een beter beeld van mogelijke opleidingen en beroepen. Bovendien leren ze vaardigheden die op het hbo onmisbaar zijn: plannen, ontwerpen, presenteren, samenwerken en kritisch denken. Saxion geeft zelfs aan dat leerlingen die het traject doorlopen een voorsprong kunnen hebben in hun eerste studiejaar.
Kritische blik en verbeterpunten
Leerlingen denken actief mee over de toekomst van het programma. Zij noemen onder andere:
- minder theorie binnen modules
- opdrachten over de week verspreiden
- een proefdag voor geïnteresseerde leerlingen
- meer zichtbaarheid van de Praktijkhavo op de Lyceumstraat
Kim Koehorst ziet deze feedback als waardevolle input: “We bouwen nog steeds verder. Dit programma moet groeien mét de leerlingen.”
Een manier van leren
De kracht van de Praktijkhavo zit volgens Kim Koehorst in de manier van denken en doen: “Het is geen los vak, maar een manier van leren. Leerlingen ontdekken wat ze kunnen door te doen en dat geeft enorm veel zelfvertrouwen.”
Waar staan we over een paar jaar?
De ambitie voor de komende jaren is om verder te groeien met dit vak, door te ontwikkelen en hopelijk steeds meer havoleerlingen te bereiken.
“Het zou prachtig zijn als elke havoleerling een beetje ‘Praktijkhavo-sausje’ krijgt,” zegt Kim Koehorst. “Meer doen, meer ontdekken, dat gun je iedereen.”
Feiten & Cijfers – Praktijkhavo
- Voor alle havo 3-leerlingen beschikbaar
- Aantal leerlingen:
- Jaargang 2024-2025: 16 leerlingen gestart
- Jaargang 2025–2026: 35 leerlingen in havo 3 gestart
- Samenwerking met regionale bedrijven
- In havo 4 te kiezen als examen keuzevak
- Afsluiting met een meesterproef bij een echt bedrijf